هرآنچه که درمورد ضریب ریالی جدول مزد لازم است بدانیم

• ضریب ریالی جدول مزد چیست و چه کاربردهایی دارد؟

امروزه در کشور ما الزام ماده ۴۹ قانون کار برای کارگاه های بالای پنجاه نفر شاغل جهت تهیه و تنظیم طرح طبقه بندی مشاغل فراگیر شده است. واحدهای اجرایی وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی در سراسر کشور، شرکت های مشمول این ماده را ملزم به اجرای موضوع تبصره یک آن می نمایند. برای آمادگی بهتر در این زمینه، شرکت ها و مسئولان منابع انسانی میتوانند با شرکت در دوره طبقه بندی مشاغل و دوره منتورینگ ، با فرآیندها و الزامات قانونی این طرح به طور کامل آشنا شوند.

روشهای ارزیابی شغل و نقش ضریب ریالی در تعیین مزد

روش های متنوعی برای ارزیابی شغل و شاغل در کشور رایج شده است. که در تمامی این روش ها پس از تعیین شاخص های ارزیابی و تایید آن توسط مرجع ذیصلاح (اداره کل روابط کار،جبران خدمت و بیمه بیکاری و یا ادارات اجرایی استانها) در مرحله دوم ضروریست چگونگی پرداخت مزد مشخص گردد. در این ارتباط نیز روش های متفاوتی مورد استفاده قرار می گیرد که بستگی به پرداخت های شرکت ها قبل از اجرای طرح دارد.

روش رایج در متد امتیازی استفاده از ضریب ریالی جدول مزد است که با استفاده از روش توزیع فراوانی حاصل می گردد پس از محاسبات و در نظر گرفتن متغیرهای متفاوت مزد شغل بین گروه ها از طریق ضریب ریالی جدول مزد انجام می پذیرد.

فرمول محاسبه ضریب ریالی و اجزای آن

نماد	عنوان	توضیح
a	ضریب ریالی جدول مزد	مقدار نهایی ضریب ریالی برای محاسبه مزد گروه ها
w	کل مزد کارکنان بعد از افزایش بار مالی	مجموع حقوق پرداختی پس از اعمال طرح و افزایش ها
n	تعداد کارکنان تطبیق یافته	تعداد کارکنانی که با طرح طبقه بندی مشاغل مطابقت داده شده اند
b	حداقل مزد سال ارزیابی	حداقل حقوق مصوب در سالی که ارزیابی انجام میشود
p	جمع مزد سنوات گذشته همه کارکنان	مجموع حقوق سابقه کار کارکنان قبل از اجرای طرح
∑	جمع کل فراوانی اختلاف امتیاز گروه ها	مجموع فراوانی های محاسبه شده از تفاوت امتیاز هر گروه با گروه اول
N	فراوانی در گروه	تعداد کارکنان در هر گروه شغلی
X	سقف امتیاز هر گروه	بیشترین امتیاز اختصاص داده شده به هر گروه
80	حداقل امتیاز گروه یک	امتیاز مبنای اولیه در طرح طبقه بندی مشاغل

سوالات رایج و نکات کلیدی ضریب ریالی در جدول مزد

• فارق از فرمول ها و محاسبات مذکور سوال های متفاوتی در خصوص ضریب ریالی جدول مزد مطرح خواهد شد:

سوال	توضیح
کاربرد ضریب ریالی چیست؟	تعیین سهم مزد شغل هر گروه در طرح طبقه بندی مشاغل.
آیا ضریب ریالی در همه شرکتها برابر است؟	خیر، هر شرکت بر اساس پرداخت های قبلی خود به ضریب متفاوتی دست می یابد.
تغییرات ضریب چگونه اعمال میشود؟	با محاسبات دقیق، مستندات مالی و اخذ مجوز از اداره کل روابط کار.
آیا فقط باید یک ضریب ریالی در جدول مزد داشته باشیم؟	خیر، در شرایط خاص میتوان از چند ضریب یا ضریب متغیر استفاده کرد.
اگر ضریب پاسخگوی نیازهای مزدی نباشد چه باید کرد؟	میتوان با مستندات لازم و برآورد بار مالی، درخواست افزایش ضریب را ارائه کرد.
آیا استفاده از چند ضریب ریالی ممنوع است؟	خیر، در صورت وجود پراکندگی مزدی زیاد، استفاده از چند ضریب مجاز است.

• با استفاده از ضریب ریالی جدول مزد میتوانیم سهم مزد شغل هر گروه را مشخص کنیم .ضریب ریالی در همه شرکت ها برابر نخواهد بود و هر شرکتی با توجه به پرداخت های قبل به کارکنان خود به ضریب ریالی متفاوتی دست می یابد.

چالش های استفاده از چند ضریب ریالی در شرایط خاص

در شرایط خاص ما میتوانیم از دو یا چند ضریب استفاده کنیم این شرایط خاص زمانی است که پرداخت های شرکت به گونه ای بوده است که توزیع آن ناهمگن ، با پراکندگی زیاد و اختلاف فاحش بین دستمزدها اتفاق افتاده است که بار مالی طرح را خیلی بالا می برد و طراح طبقه بندی مشاغل ناچار به استفاده از چند ضریب و یا ضریب متغیر می گردد.

گاهی تاریخ شمول شرکت ها با پنجاه نفر نیروی کار و بالاتر به سال های بسیار گذشته بر میگردد که کارفرما را حسب مقررات ملزم به پرداخت مابه التفاوت مزد ناشی از اجرای طرح میکند در چنین شرایطی اگر ضریب ریالی جدول مزد متعادل نباشد و نیروی کار نیزبا کارفرما به توافق نرسد، عواقب ناخوشایندی برای کارفرما و کارگر به همراه دارد.

از سویی کارفرما نمی تواند متحمل با رمالی ناشی از پرداخت مابه التفاوت مزد گردد و از سویی قرارداد کارگر یا تمدید نمی شود و یا انگیزه کارکنان کاهش می باید که در نتیجه بر تولید و کیفیت آن تاثیر خواهد داشت.

بنابراین سالهاست این موضوع معضلی است که هم اکنون بسیاری از شرکت ها با آن مواجه هستند و عاملی بازدارنده برای جامعه تولید ، سرمایه گذاری و توسعه آن می باشد.

چگونه ضریب ریالی جدول مزد پایین می تواند بهره وری را تهدید کند؟

گاهی مشاهده می شود ضریب ریالی جدول مزد شرکت هایی که در گذشته طرح طبقه بندی مشاغل اجرا کرده اند پایین بود و به تناسب مزد شغل کارکنان پایین می باشد و تمامی تبعات مزدی را تحت الشعاع قرار میدهد لذا در این شرایط کارفرما برای اینکه نیروی کار خود را ازدست ندهد ، میتواند با اختیاری که قانون به وی داده است ، نسبت به افزایش ضریب ریالی اقدام نماید.

برای این منظور لازم است درخواست خود را در خصوص ضریب ریالی جدول مزد جدید و ذکر بارمالی(درصد افزایش) و محاسبات مربوط به مزد شغل گروه ها به همراه سایر مستندات مورد نیاز تهیه و برای اخذ مجوز لازم به اداره کل روابط کار استان مربوطه مراجعه و تاییدیه اجرای آن را اخذ نماید.

تأثیر افزایش ضریب ریالی جدول مزد بر پرداختهای مزدی

چنانچه شرکت دارای کارگاه های متفاوت در دو یا چند استان باشد و یک شخصیت حقوقی داشته باشد مرجع رسیدگی کننده اداره کل روابط کار،جبران خدمت و بیمه بیکاری وزارت تعاون،کارو رفاه اجتماعی خواهد بود.
باید دقت شود قبل از افزایش ضریب ریالی (ضریب ریالی جدول مزد) بار مالی ناشی از آن بر روی تمامی پرداختها پیش بینی گردد زیرا ضریب ریالی جدول مزد هر ساله با تغییرات و افزایشات مزدی تغییر می یابد و به تناسب بر روی مزد مبنا اثر مستقیم دارد و سایر پرداختها شامل: اضافه کاری ، شب کاری ، نوبت کاری و بیمه و غیره متاثر از آن افزایش می یابند.

صدور تاییدیه توسط مراجع مربوطه

حال شاید این پرسش مطرح گردد ، چرا باید مرجع ذیربط مجوز و تاییدیه را صادر نماید؟ زیرا در هر منطقه شرکت ها ضرایب مزدی متفاوت دارند اگر تعادل این ضرایب (ضریب ریالی جدول مزد) بهم بریزد، تمامی نیروی کار در منطقه به سمت کارگاهی خواهند رفت که ضریب ریالی جدول مزد آن بالاست .بنابراین دستگاه نظارت کننده وظیفه دارد رصد لازم در این خصوص را داشته باشد که عرضه و تقاضای نیروی کار در منطقه دربین شرکتها متعادل حرکت نماید.

• شاید بپرسید ، آیا همه شرکتها برای تعیین مزد گریدهای شغلی خود باید از ضریب ریالی جدول مزد تبعیت نمایند؟

نه لزوماً زیرا گاهی طراح طبقه بندی مشاغل با هدف حفظ بنگاه اقتصادی و کمک به کارفرما و کارگر و برقراری عدالت مزدی میتواند از متدهای دیگر بهره برداری نماید.

درباره وبسایت شهره صبوری

وب سایت شهره صبوری به عنوان یک تیم مشاوره آنلاین تخصصی در حوزه منابع انسانی، همواره در کنار کارفرمایان و مدیران منابع انسانی ایستاده است تا با ارائه راهکارهای حرفه ای، دغدغه های مرتبط با روابط کار را به حداقل برساند. هدف ما ایجاد آرامش، اطمینان و ساختن تجربه ای متفاوت در مسیر اجرای دقیق و موثر قوانین کار و طرحهای طبقه بندی مشاغل است. با مجموعه ما، روابط کار را به گونه ای خواهید شناخت که پیش از این تجربه نکرده اید.برای کسب اطلاعات بیشتر به وبسایت معتبر شهره صبوری مراجعه فرمایید.

جمع بندی و توصیه های نهایی برای کارفرمایان و طراحان

در سال های گذشته الزام استفاده از ضریب ریالی وجود داشت اما با افزایش سطح مزد در کشور بنا به دلایل مختلف نظیر: تورم ، کمبود نیروی کار، کمبود عرضه کار متخصص و بسیاری از عوامل دیگر این التزام برداشته شده است و طراحان طبقه بندی مشاغل در چارچوب قوانین و مقررات می توانند از متد مقتضی بهره جویند.
استفاده از مشاوران حرفه ای در طراحی و اجرای این تغییرات بسیار توصیه میشود.برای آشنایی بیشتر با فرآیندها و جزئیات، خرید کتاب طبقه بندی مشاغل می تواند منبع مناسبی باشد.

جدول مزد شرکت گاز

سال	96	67	98	99 سه ماه اول	99	1400	1401	1402	1403	1404
ضریب	350	276	312	359	359	452	624	755.32	921.49	1216.36
حداقل دستمزد	309,977	370,423	505,637	6118,09	636,809	885,164	1,393,299	1,769,428	2,388,728	3,463,656
1	309,977	370,423	505,627	611,809	626,809	885,164	1,393,249	1,769,427	2,388,727	3,463,655
2	313,727	374,563	510,305	617,189	622,189	891,943	1,402,604	1,780,747	2,402,527	3,481,884
3	217,477	378,703	514,984	622,569	647,569	898,722	1,411,959	1,792,966	2,416,347	2,500,112
4	321,227	382,843	519,662	627,949	652,949	905,501	1,421,314	1,803,386	2,430,156	3,518,341
5	326,228	388,364	525,900	635,123	660,123	914,540	1,433,787	1,818,478	2,428,569	3,842,646
6	331,228	393,884	532,138	642,296	667,296	923,578	1,458,733	1,848,663	2,485,395	3,591,257
7	336,228	299,404	538,375	649,470	674,470	932,617	1,458,732	1,848,663	2,485,395	3,591,257
8	342,478	406,304	546,173	658,437	683,437	943,915	1,474,325	1,867,529	2,508,411	2,621,638
9	348,728	413,205	553,970	667,403	692,403	955,213	1,489,916	1,886,395	2,531,428	3,652,020
10	356,229	421,485	563,327	678,164	703,164	968,771	1,508,626	1,909,031	2,559,047	2,688,477
11	363,729	429,765	572,683	688,924	713,924	982,329	1,527,336	1,921,673	2,586,667	3,721,935
12	371,229	438,045	582,040	699,684	724,684	995,887	1,546,026	1,954,312	2,614,286	3,761,322
13	381,230	449,086	594,516	714,031	739,031	1,013,964	1,570,992	1,984,497	2,651,112	3,810,002
14	391,230	460,126	606,991	728,378	753,378	1,032,041	1,595,939	2,014,682	2,687,938	3,858,613
15	401,230	471,167	619,467	742,725	767,725	1,050,118	1,620,885	2,044,667	2,724,764	3,907,224
16	413,731	484,967	435,061	760,659	785,659	1,072,715	1,652,068	2,082,599	2,770,796	3,967,986
17	426,231	498,768	650,656	778,592	803,592	1,095,311	1,682,251	2,120,230	2,816,829	4,028,749
18	441,232	515,328	669,369	800,113	825,113	1,122,427	1,720,671	2,165,608	2,872,068	4,101,665
19	456,232	531,889	688,083	821,633	846,632	1,149,543	1,758,091	2,210,886	2,927,307	4,174,580
20	474,983	552,590	711,474	748,534	873,534	1,183,437	1,804,865	2,267,483	2,996,356	4,265,724

جدول مزد پیمانکاران شرکت نفت

سال	98	99	99	1400	1401	1402	1403	1404
ضریب		359	359	452	624	754.63	920.65	1215.26
حداقل دستمزد	505,627	611,809	636,809	885,164	1,393,249	1,769,427	2,388,727	3,463,655
1	505,627	611,809	636,809	885,164	1,393,249	1,769,427	2,388,727	3,463,655
2	510,305	617,189	642,189	891,943	1,402,604	1,780,747	2,402,537	3,481,884
3	514,984	622,569	647,569	898,722	1,411,959	1,792,066	2,416,347	3,500,112
4	519,662	627,949	652,949	905,501	1,421,314	1,803,386	2,430,156	3,518,341
5	525,900	635,123	660,123	914,540	1,433,787	1,818,478	2,448,569	3,542,646
6	532,138	642,296	667,296	923,578	1,446,260	1,633,571	2,466,982	3,566,952
7	538,375	649,470	674,470	932,617	1,458,733	1,848,663	2,485,395	3,591,257
8	546,173	658,437	683,437	943,915	1,474,325	1,867,529	2,508,411	3,621,638
9	552,970	667,403	692,403	955,212	1,489,916	1,886,395	2,531,438	3,652,020
10	563,327	678,164	703,164	968,771	1,508,626	1,909,034	2,559,047	3,688,477
11	572,683	688,924	713,924	982,339	1,527,336	1,931,673	2,586,667	3,724,935
12	582,040	699,684	724,684	995,887	1,546,046	1,954,312	2,614,286	3,761,393
13	594,516	714,031	739,031	1,013,964	1,570,992	1,984,497	2,651,112	3,810,003
14	606,991	728,378	753,378	1,032,041	1,595,939	2,014,682	2,687,938	3,858,613
15	619,467	742,725	763,725	1,050,118	1,620,885	2,044,867	2,724,764	3,907,224
16	635,061	760,659	785,659	1,072,715	1,652,068	2,082,592	2,770,796	3,960,986
17	650,656	778,592	803,592	1,095,311	1,683,251	2,120,330	2,816,829	4,038,749
18	669,369	800,113	825,113	1,122,427	1,720,671	2,165,608	2,872,068	4,101,665
19	688,083	621,633	646,633	1,149,543	1,758,091	2,210,886	2,927,307	4,174,580
20	711,474	848,534	873,534	1,183,437	1,804,865	2,267,483	2,996,356	4,265,724

مزد شغل گروه های بیستگانه با توجه به نامه شماره 131249 به آقای کوشش تبار به تاریخ 1390/12/03 مربوط به کارکنان شهرداری ها و کلیه پیمانکاران شهرداری سراسر کشور

گروههای شغلی	مزد شغل سال 1390	مزد شغل سال 1391	مزد شغل سال 1392	مزد شغل سال 1393	مزد شغل سال 1394	مزد شغل سال 1395	مزد شغل سال 1396	مزد شغل سال 1397	مزد شغل سال 1398	مزد شغل سال 1399 تا خرداد	مزد شغل سال 1399 تیر	مزد شغل سال 1400	مزد شغل سال 1401	مزد شغل سال 1402	مزد شغل سال 1403	مزد شغل سال 1404
1	137831	159572	195014	239526	280246	319480	364586	430710	573752	690153	715153	983877	1529473	1934258	2589820	3729098
2	138966	160787	196350	241022	281996	321476	366821	433178	576540	693359	718359	987918	1535048	1941004	2598051	3739963
3	140100	162000	197685	242517	283745	323469	369054	435643	579326	696563	721563	991954	1540619	1947745	2606275	3750818
4	141235	163214	199021	244013	285496	325465	371289	438111	582114	699770	724770	995995	1546195	1954491	2614505	3761682
5	142370	164429	200357	245510	287246	327461	373524	440578	584903	702976	727976	1000035	1551770	1961238	2622736	3772547
6	143882	166047	202136	247503	289578	330119	376502	443866	588617	707248	732248	1005417	1559198	1970225	2633701	3787020
7	145397	167668	203920	249500	291915	332783	379485	447159	592329	711528	736528	1010810	1566640	1979231	2644687	3801522
8	146908	169285	205698	251492	294245	335440	382461	450444	596051	715797	740797	1016189	1574063	1988212	2655645	3815986
9	148801	171310	207926	253987	297165	338768	386188	454560	600702	721145	746145	1022928	1583362	1999464	2669372	3834106
10	150690	173331	210149	256477	300079	342090	389908	458667	605342	726482	751482	1029652	1592642	2010692	2683071	3852189
11	152961	375761	212822	259471	303581	346083	394380	463604	610922	732898	757898	1037736	1603798	2024191	2699540	3873927
12	155230	178189	215493	262462	307081	350072	398849	468537	616496	739308	764308	1045813	1614944	2037679	2715994	3895647
13	157501	180619	218166	265456	310583	354065	403321	473474	622075	745724	770724	1053897	1626100	2051178	2732463	3917386
14	160527	183857	221728	269445	315251	359386	409280	480053	629509	754273	779273	1064669	1640966	2069164	2754406	3946351
15	163552	187094	225288	273433	319916	364704	415237	486630	636940	762819	787819	1075437	1655826	2087145	2776343	3975308
16	166578	190331	228850	277422	324583	370052	421196	493208	644394	771368	796368	1086209	1670691	2105132	2798287	4004274

پرسش های متداول